خرید کتاب از گوگل

چاپ کتاب PDF

خرید کتاب از آمازون

خرید کتاب زبان اصلی

دانلود کتاب خارجی

دانلود کتاب لاتین

سیل ویرانگر در شمال غربی ایران، پدیده طبیعی نیست

وقوع سیل ویرانگر و کشنده در استان‌های شمال غربی کشور از اردبیل و آذربایجان شرقی تا کردستان در هفته گذشته تبعات و تلفات بسیاری بر جای گذاشت.

سیل ویرانگر در شمال غربی ایران، پدیده طبیعی نیست

سیل ویرانگر در شمال غربی ایران، پدیده طبیعی نیست

عبارات مهم : طبیعی

وقوع سیل ویرانگر و کشنده در استان های شمال غربی کشور از اردبیل و آذربایجان شرقی تا کردستان در هفته گذشته تبعات و تلفات بسیاری بر جای گذاشت.

به گزارش شرق، پیش از شروع سال جدید و در آخرین ماه های زمستان گذشته هم دست کم دو مورد سیل بسیار شدید در جنوب شرقی کشور در استان سیستان وبلوچستان و همچنین در جنوب یعنی استان های بوشهر، هرمزگان و جنوب استان فارس به راه افتاد که خسارت های فراوانی از خود بر جای گذاشت. اقلیم و جغرافیای کشور عزیزمان ایران اگرچه با سیل بیگانه نیست و همه ساله بارها شاهد این پدیده خشمگین طبیعی بوده؛ ولی آمارهای شرکت هواشناسی کشور نشان می دهد در ٢٠ سال اخیر تعداد و همچنین حجم وقوع سیل های ویرانگر در کشور عزیزمان ایران هر لحظه در حال زیاد کردن بوده است.

سیل ویرانگر در شمال غربی ایران، پدیده طبیعی نیست

در این میان پرسش هایی به میان می آید که علت وقوع این سیل ها و تلفات و تبعات فراوان آن ناشی از چیست و چه راهکاری می توان و باید در برابر آن به کار بست؟ آیا امکان مقابله و پیشگيری یا حداقل کاستن از خسارت های مالی و جانی مردم و همچنین واردآمدن آسیب های جبران ناپذیر به محیط زیست در برابر این سیل ها وجود دارد. در این گزارش همین پرسش ها را با دو استاد دانشگاه و صاحب نظر و متخصص مرتبط با عنوان در میان گذاشتیم؛ دکتر غلامرضا براتی، دانشیار جغرافیای دانشگاه شهید بهشتی با گرایش اقلیم شناسی و دکتر شهریار خالدی، استاد آب و هواشناسی دانشگاه شهید بهشتی، در این باره توضیحاتی داده اند که شرح نظرات آنان در ادامه آمده است:

دکتر غلامرضا براتی: وقوع بارندگی یک پدیده طبیعی است؛ ولی این پدیده یعنی سیل ویرانگری مشابه آنچه در شمال غرب کشور رخ داد، یک پدیده طبیعی نیست. بارندگی اگر بر خوابیدن فرود بیاید که دست نخورده نباشد، باعث فعال شدن چشمه ها، تغذیه سفره های زیرزمینی و بالابردن کشاورزی و توسعه می شود؛ ولی هنگامی که بسترها تخریب شد، ثمره آن وقوع سیل های شدید است. تخریب بستر و زمین یا می تواند ناشی از چرای بی رویه دام باشد یا بر اثر صنایع و اکتشاف و بهره برداری غیراصولی و غیرعلمی از معدن باشد. همچنین در راهسازی هنگامی که تلاش می شود با حداقل هزینه و جهت کسب بیشترین بهره وری مالی با نگاه سود محوری صرف پروژه ها انجام شود، تخریب بستر رخ می دهد. به این موارد می توان سد سازی را اضافه کرد، سد اگرچه گفته می شود خودش می تواند مانع از وقوع سیل و راهکاری جهت کنترل سیلاب باشد؛ ولی هنگامی که غیراصولی و با جانمایی نامناسب ساخته شود، خودش می تواند منجر به وقوع سیل شود؛ به عنوان نمونه هنگامی که بزرگراه های دسترسی جهت ساخت سد در محل های اشتباه و به روش های تخریبی ساخته می شوند یا انفجارهایی که جهت آماده سازی محل سد صورت می گیرد، می تواند روند تخریب زمین را افزایش کند. همه این کارها دست به دست هم می دهد و زمین و آبخیز را در شرایطی قرار می دهد که آب باران به جای نفوذ در زمین روی خاک روان بشود و به سمت پایین دست حرکت کند و سیل را به وجود بیاورد؛ چون به علت این تخریب ها پوشش گیاهی زمین از بین می رود و نفوذپذیری آب کم کردن پیدا می کند و جریان آب با راه افتادن تبدیل به سیلاب شده است و به بار رسوب و سنگریزه و خاک مسلح می شود و به جای جریان آب به جریانی از گل و لای بدل می شود؛ حتی اگر جایی به پشت سدی هم برسد، مخزن سد را پر می کند و اثرات مخرب دارد.

وقوع سیل ویرانگر و کشنده در استان‌های شمال غربی کشور از اردبیل و آذربایجان شرقی تا کردستان در هفته گذشته تبعات و تلفات بسیاری بر جای گذاشت.

در کشور ما متأسفانه در سال های اخیر مسابقه اکتشاف معدن و دادن مجوز آن هم بدون نظارت شکل گرفته است، معدن کاران هم با نگاه صرفا سودآوری اقدام به تخریب منابع و زمین می کنند و بعد از مدتی بعد از بهره برداری معدن شعاع بزرگی از زمین های اطراف را زیر نخاله های معدن مدفون می کنند و هنگامی که ذخایر معدن تمام شد، منطقه را به حال خود رها کرده و به سراغ نقطه ای دیگر می روند. در شرایط کنونی در وهله اول من وزارت نیرو را که متولی حوزه کنترل و مدیریت آب است، مسئول این سیل ها می دانم، پس از آن هم وزارت صنعت را به علت همین مجوزهای معدن کاوی و بعد وزارت جهاد کشاورزی و منابع طبیعی که در زمینه حفاظت و نگهداری یا زیاد کردن پوشش گیاهی زمین کوتاهی می کنند.

البته همه اینها به معنای این نیست که تغییر اقلیم هیچ نقشی در وقوع سیل ندارد. تغییر اقلیم هر لحظه بوده؛ ولی الان افزایش شده است است. آزادشدن گازهای گلخانه ای اقلیم را دچار تغییرات کرده است، این تغییر اقلیم باعث شده است است محیط زیست واکنش‌ها تنش آمیز و آینده نگری ناپذیر داشته باشد، بارش ها را دچار تغییر کرده است و به عنوان نمونه اگر پیش از این بارش هر سال یک منطقه صد میلی متر بود که در ١٠ موج بارشی صد روزه به وقوع می پیوست، حالا به علت تغییرات اقلیمی این صد میلی متر در دو موج بارشی به وقوع می پیوندد و خاک آن منطقه هم به علت همین تغییرات تحمل این بارش را ندارد و سیل به راه می افتد. راجع به همین سیل اخیر در آذربایجان و دیگر مناطق شمال غربی کشور ما از قبل آستانه تحمل محیط زیست را کم کردیم و وقوع این سیل ها نتیجه همکاری تغییرات اقلیم و همین دست کاری در محیط زیست است.

در پروژه های عمرانی و شهرسازی و بزرگراه سازی و سد سازی تصور این است که اگر پروژه ها را با هزینه کمتر بسازیم و پول کمتری خرج کنیم، کار مفیدی انجام شده است است. این در حالی است که این هزینه ها بعدا به شکل خسارت های سیل خودش را نشان می دهد و حتی هزینه های بسیار هنگفت تری بر جای می گذارد.

سیل ویرانگر در شمال غربی ایران، پدیده طبیعی نیست

دکتر شهریار خالدی: تغییر اقلیم یک بحث جهانی است و کشور ما هم از آن مستثنا نیست. سیل، خشک سالی، توفان ها و بادهای شدید و مهم تر از همه گرمایش آب و هوای زمین چهار اثر و تبعات مهم تغییر اقلیم است که متأسفانه کشور ما همه این تبعات را شاهد بوده و از این به بعد هم شاهد خواهد بود. تغییر جَوی دلایل خاص خودش را دارد؛ جهت مثال انتشار گازهای گلخانه ای که خیلی جدی گرفته نشده، یکی از دلایل مهم آن است.

باید در نظر داشته باشیم که با اینکه تغییر اقلیم می تواند خسارت به بار بیاورد؛ ولی خود انسان هم به نوعی دیگر مسئول است، اگر در کشور ما سیل راه می افتد، باید رد پای انسان را در آن ببینیم. محیط زیست با بروز تغییر اقلیم عکس العمل خودش را نشان می دهد و انسان هم با دست کاری نابجا در محیط زیست اثراتش را افزایش می کند. ما هنگامی که پوشش گیاهی زمین را از بین برده ایم و نفوذ پذیری آب در شهرها و اطراف را کم کرده ایم، بدیهی است که پس از وقوع باران، سیل رخ می دهد. بااین همه ما در ارتباط با تغییر اقلیم باید دو کار انجام دهیم، یکی تطابق با تغییرات و دیگری اینکه باید تلاش کنیم اثرات آن را با فعالیت های خودمان کم کردن دهیم. کم کردن انتشار گازهای گلخانه ای با کاستن از مصرف سوخت های مضر و فسیلی و استفاده از انرژی های نو، بهتر ساختن ساختمان ها که اتلاف انرژی کمتر شود و جلوگیری از ساخت سدهایی که با جانمایی نادرست احداث می شوند، بخشی از این وظایف است. ما سدها را بی رویه و در جاهای ناجور احداث کرده ایم که تبعاتش را حالا دارد نشان می دهد.

وقوع سیل ویرانگر و کشنده در استان‌های شمال غربی کشور از اردبیل و آذربایجان شرقی تا کردستان در هفته گذشته تبعات و تلفات بسیاری بر جای گذاشت.

باید توجه داشت که در آب و هوای کشور عزیزمان ایران به ازای هر ١١ سال معمولا یک بار تَرسالی (سالی که بارش ها در آن زیاد است) یا خشک سالی داریم؛ ولی تغییرات اقلیمی اینها را افزایش کرده است، گرمایش زمین ناپایداری هوا را هم زیاد می کند؛ جهت مثال در رابطه با سیل در مناطق شمال غربی کشور، مسئله این است که در منطقه سرسبزی مانند آذربایجان ها و شمال غربی، هر لحظه مراتع عالی و پوشش گیاهی داشته ایم؛ ولی اینها تضعیف شده است و شهرسازی زیاد کردن پیدا کرده است، قبلا اگر ٤٠ میلی متر بارش رخ می داد، مشکلی به وجود نمی آمد؛ ولی این کارها باعث شده است با همین میزان بارش، سیل راه بیفتد. منطقه آذربایجان، رشته کوه های عظیم دارد و با ازبین رفتن پوشش گیاهی، باعث شدیم سیل زیاد کردن پیدا کند، به نوعی می توان گفت مسئله را خودمان به وجود آورده ایم. راهکار مقابله با مسئله هم این است که با تکنولوژی های جدید باید مناطق آسیب پذیر در برابر سیل را شناسایی و آمایش کنیم و جهت آن برنامه ریزی داشته باشیم. در شرایط کنونی بااهمیت ترین کار پیشگیری است، چراکه ما در کشور عزیزمان ایران باز هم سیل ها و خشک سالی های شدید را خواهیم داشت و باید آماده باشیم.

واژه های کلیدی: طبیعی | تغییر | اخبار اجتماعی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *