سرنوشت امضای الکترونیکی در کشور عزیزمان ایران

سرنوشت امضای الکترونیکی در ایران

عبارات مهم : الکترونیکی – الکترونیک

به گزارش ایسنا، امضای الکترونیکی عبارت است از هر نوع علامت که به صورت الکترونیک ایجاد شده است و ممکن است یک علامت، رمز، کلمه، عدد، یک نام تایپ شده، تصویر دیجیتال یک امضای دست نویس، و یا هر نشان الکترونیک اثبات هویت باشد که به طریق منطقی به داده خبر متصل شده است و جهت شناسایی امضاکننده داده خبر مورد استفاده قرار می گیرد.

سرنوشت امضای الکترونیکی در کشور عزیزمان ایران

این نوع امضا همانند امضای دست نویس دارای آثار حقوقی احزار هویت امضاکننده سند و التزام وی به مندرجات آن هست. امضای الکترونیک در اغلب قراردادها، تراکنش ها و معاملات الکترونیکی در حکم کارت ملی، شناسنامه یا هر نوع سند دیگری که ضامن صحت آن قرارداد هست، عمل می کند و با استفاده از آن می توان سندیت متون الکترونیکی را بررسی کرد و اسناد قابل پیگیری می شوند.

بسیاری از کشورها، بین سال های ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱ میلادی، با استفاده از مقررات بین المللی موجود و رهنمون های ارائه شده است در خصوص امضای الکترونیک مبادرت به قانونگذاری در این زمینه کرده اند. در حال حاضر می توان گفت امضای الکترونیک در تمام نظام های حقوقی مورد پذیرش قرار گرفته هست. در کشور عزیزمان ایران بحث امضای الکترونیک و شرایط آن ابتدا در قانون تجارت الکترونیک (مصوب سال ۱۳۸۲) مورد توجه قرار گرفت.

امضای الکترونیکی مشمول بر علامت، تصویر دیجیتال امضای دست‌نویس یا هر نشان الکترونیک اثبات هویت است که مانند امضای دست‌نویس دارای آثار حقوقی احزار هویت امضاکننده سند و التزام وی به مندرجات آن است. 

با داشتن امضای دیجیتال در صورتی که بخواهید در فضای اینترنت، مبادله الکترونیکی با هویت مجازی داشته باشید، می توانید خود را به گونه ای معرفی کنید که طرف برابر به شما اعتماد کند و گیرنده می تواند از ماهیت فرستنده و اینکه اطلاعات حین انتقال عوض کردن پیدا نکرده مطمئن باشد؛ علاوه بر این مزایا، فرستنده نمی تواند امضای داده را انکار کند.

از وقت پیدایش فناوری امضای الکترونیک تاکنون روش های مختلفی در خصوص چگونگی انجام امضا از طریق الکترونیک و با توجه به زیاد کردن ضریب امنیت و موارد کاربرد آن معرفی و به کار گرفته شده است است.

انواع امضاهای الکترونیکی

در روش راحت و مرسوم گذرواژه ها، از یک گذر واژه منحصر به فرد با استفاده از یک شماره هویت شخصی در انتهای اسناد استفاده می شود که امنیت آن بسیار پایین است و به آسانی به وسیله نفوذگرها شناسایی شده است و به دزدی می رود.

سرنوشت امضای الکترونیکی در کشور عزیزمان ایران

امضای بیت مپ با استفاده از اسکن امضای دست نویس افراد که شخص روی کاغذ امضا می کند، به دست می آید و سپس شخص این اسکن را به عنوان امضاء به هر داده پیامی ضمیمه می کند.

در فناوری قلم نوری فرد با این قلم روی صفحه مخصوص دیجیتالی امضا می کند و همان امضا روی نمایشگر رایانه پدیدار می شود؛ درواقع چیزی شبیه اینکه فرد در صفحه مانیتور امضا می کند، اتفاق می افتد. این روش راحت نیز امنیت بالایی ندارد و امکان جعل آن زیاد است.

امضای الکترونیکی مشمول بر علامت، تصویر دیجیتال امضای دست‌نویس یا هر نشان الکترونیک اثبات هویت است که مانند امضای دست‌نویس دارای آثار حقوقی احزار هویت امضاکننده سند و التزام وی به مندرجات آن است. 

در روش امضای بیومتریک با استفاده از مولفه های فردی از قبیل خصوصیات رفتاری همانند نحوه انجام امضای دست نویس و خصوصیات فیزیولوژیک همانند اثر انگشت، امضا حاصل می شود. مسئله اساسی این روش در این است که علی رغم منحصر به فرد بودن، با زیاد کردن سن افراد، بیماری و … امضای بیومتریک افراد ممکن است عوض کردن کند و می توان گفت این امضا نیز مصون از اشتباه نیست.

امضای دیجیتال عالی ترین و پیشرفته ترین و پرکاربردترین نوع از امضاهای الکترونیک است که به علت امنیت بالای آن، جایگزین سایر روش های موجود شده است و اکثر قانون گذاران از جمله قانون گذاران تجارت الکترونیک کشور عزیزمان ایران که مرکز توسعه تجارت الکترونیک هست، این شیوه امضا را پذیرفته است.

سرنوشت امضای الکترونیکی در کشور عزیزمان ایران

گواهی امضای دیجیتال، یک سند الکترونیکی امضا شده است است و جهت یک شخص یا شرکت صادر می شود و با استفاده از اطلاعات آن می توان دارنده گواهی را جهت برقراری ارتباط امن با وی، شناسایی کرد. صاحبان این گواهی الکترونیکی افراد حقیقی یا حقوقی، شرکت ها، موسسات یا شرکت و یا مولفه های سخت افزاری و نرم افزاری هستند.

مسعود کرباسیان -رییس کل گمرک جمهوری اسلامی ایران- سال ۱۳۹۳ با بیان این که در حال حاضر هر کس فقط باید یک بار به گمرک مراجعه حضوری داشته باشد، گفته بود: این مراجعه جهت تطبیق اسناد کاغذی با مدارک الکترونیک است که اگر جهت این هم سیستمی تهیه کنیم که امضای الکترونیک محقق شود و افراد را روی سیستم بیاوریم این مراجعه حضوری نیز از بین بردن خواهد شد.

در حوزه سلامت نیز، محمد تارا -مسئول دفتر آمار و فناوری وزارت بهداشت- آخرهای دی ماه سال گذشته از تاسیس قانونی مرکز گواهی میانی سلامت مربوط به عنوان امضا الکترونیکی از اول دی ماه خبر داده و با اشاره به نسخه الکترونیکی و موانع موجود جهت تحقق آن گفته بود: جهت ایجاد نسخه الکترونیک باید پرونده یکپارچه سلامت شهروند که مشمول بر اطلاعات زیاد است ایجاد شود. همچنین سامانه پرونده الکترونیکی به صورت کشوری، اتصال شرکت های بیمه گر، داروخانه های الکترونیک و مجموعه هایی از این دست وجود دارند که باید به همه وصل شوند. تا نسخه الکترونیک نوشته شود، تایید و ارسال شود.

وی با اشاره به عنوان قانونی نبودن اسناد الکترونیکی اظهار کرده بود: اسناد الکترونیکی در حال حاضر ارزشی ندارند. لازمه نسخه الکترونیکی اجرای امضای الکترونیک هست. بسیاری از بسترها وجود دارند که هنوز فراهم نشدند و در صورت فراهم شدن آنها از جمله داروخانه های الکترونیکی، نسخ پرونده ها، شرکت های بیمه و امضای الکترونیکی پرونده سلامت الکترونیک نیز مهیا می شود.

احمد تویسرکانی -رییس شرکت ثبت اسناد و املاک کشور- اوایل دی ماه سال گذشته از اجرایی شدن طرح امضای الکترونیکی تا بهمن ۹۵ خبر داده و گفته بود: یکی از کارها شرکت ثبت اسناد و املاک کشور در جهت گواهی امضای الکترونیکی است که کارهای نرم افزازی و سخت افزاریش انجام شده است و در حال پایلوت کردن در بعضی دفترخانه ها هست. امیدواریم در ابتدای بهمن ۹۵ بتوانیم دفاتر را در این زمینه از بین بردن کرده و تمام گواهی امضا را الکترونیکی کنیم؛ به این شکل که مجموعه فرایندها در دفاتر الکترونیکی صورت گیرد.

وی همچنین بیان کرده بود: در حال حاضر در حال اسکن مجموعه سوابق ثبت هستیم. تاکنون ۳۵۰ میلیون کارها کاغذی الکترونیکی شده است است و ما امیدواریم این امر به خوبی پیش برود تا تخلفات و جعل کم کردن یابد، شرکت ثبت اسناد و املاک کشور در جهت الکترونیکی اقدامات، عزم جدی دارد.

در نهایت به گفته علیرضا زالی -رییس کل شرکت نظام پزشکی- عملیات اجرایی امضای الکترونیک و کارت نظام پزشکی هوشمند از ۲۵ اردیبهشت ماه امسال شروع و بر اساس مصوبه نظام پزشکی امسال به صورت گزینشی جهت افرادی که میل به دارند انجام می شود. همچنین تا آخر سال ۹۶ و از سال آینده کارت های هوشمند جایگزین نمونه قدیمی آن می شوند.

وی در خصوص کارکرد امضای الکترونیک و کارت هوشمند نظام پزشکی نیز توضیح داد: امضای الکترونیک مطمئن است و از نظر زیرساختی و فنی اطمینان کاملی راجع به آن حاصل می شود. همچنین علاوه بر اینکه هویت و اصالت فرد تایید می شود، زمینه سرعت بخشیدن به فرآیندهای اداری را ایجاد می کند و شفافیت و کم کردن روند بروکراتیک را به دنبال دارد.

لازم به توضیح است که امضای الکترونیکی در کشور عزیزمان ایران از سال ۱۳۸۲ در قانون تجارت الکترونیک مورد توجه قرار داده شد و کارهای نرم افزاری و سخت افزاری آن در شرکت ثبت اسناد و املاک انجام شده است است.

واژه های کلیدی: الکترونیکی | الکترونیک | دیجیتال | استفاده | قانونی | افزاری | پزشکی | قانون | سلامت | تجارت | ایران